Wat gebeurt er als een eeuwenoude Nederlandse teelt ineens weer volop relevant wordt voor de toekomst van bouwen, waterbeheer en biodiversiteit?
Dat werd duidelijk tijdens een excursie langs wilgentelers Van Schaijk en Van Aalsburg. Wat begon als een kijkje in de wereld van de griendteelt, bleek vooral een inkijk in een keten die hard in ontwikkeling is. Tussen de hoge wilgenvelden, machines en enorme stapels wilgentenen werd zichtbaar hoeveel toepassingen er inmiddels zijn ontstaan. Van klassieke zinkstukken en natuurvriendelijke oevers tot biobased plaatmateriaal voor de bouwsector.
Bij Van Schaijk in Ingen zagen we hoe wilgentenen machinaal worden geoogst, gebundeld met natuurlijk sisal en toegepast in de waterbouw. Bijvoorbeeld in wilgenbeschoeiingen en zinkstukken die worden gebruikt om oevers, dijken en waterkanten te beschermen tegen afkalving en erosie.
Dat gebeurt onder andere:
- langs sloten en vaarten
- bij rivieroevers
- rondom natuurvriendelijke oevers
- bij aanleg van dijken
- in natte natuurgebieden
In plaats van harde materialen zoals staal, beton of kunststof, worden hier natuurlijke wilgenconstructies toegepast die langzaam meegroeien en uiteindelijk deels opgaan in het landschap.
Ook bijzonder om te zien: wilgenmatten waarop riet wordt opgekweekt. Deze matten worden langs oevers geplaatst en verteren na verloop van tijd vanzelf, terwijl het riet de stabiliserende functie overneemt.
Juist die combinatie maakt het interessant. De wilg beschermt niet alleen oevers, maar draagt tegelijkertijd bij aan:
- CO₂-opslag
- biodiversiteit
- natuurlijke wateroplossingen
- minder gebruik van fossiele materialen
- een circulaire keten
In Hellouw liet Van Aalsburg vervolgens zien hoe ver de sector inmiddels is opgeschaald. Met GPS-gestuurde machines, grote plantages en nieuwe toepassingen wordt daar gewerkt aan een keten waarin landbouw, waterbouw en biobased bouwen steeds meer samenkomen.
Wat vooral bleef hangen: de urgentie groeit. De verwachting is dat er de komende jaren zo’n 400 hectare extra wilg nodig is om aan de toenemende vraag naar Nederlands wilgenhout te voldoen. Daarnaast wordt ook gewerkt aan nieuwe toepassingen in de bouwsector. Binnen de samenwerking Beyond Wood wordt bijvoorbeeld plaatmateriaal ontwikkeld op basis van wilgenhout.
Om verdere opschaling mogelijk te maken, wordt gewerkt aan een ‘Wilgendeal’. Daarin zoeken telers, verwerkers, opdrachtgevers en overheden samen naar manieren om meer aanplant, regionale ketens en langdurige samenwerking mogelijk te maken.
De excursie liet vooral zien dat wilg al lang geen niche meer is. Het groeit uit tot een veelzijdig Nederlands gewas dat een rol kan spelen in de transitie naar een circulaire en biobased economie. Benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet? Bekijk dan hier de videoreportage van Nienke Binnendijk over de excursie langs de wilgentelers en de toepassingen van wilg in de keten.
Meer weten over de achtergrond en opschaling van de keten? Bekijk ook de presentatie ‘Wilgendeal: de hele keten maakt een schaalstap’.
Ook journalist Marjolein Desling schreef hier recent over in haar artikel over de hernieuwde betekenis van wilg binnen de biobased economie. Haar artikel lees je hier.
