VKP over vlas in prefab HSB-gevelelementen
VKP werkt al ruim twintig jaar als timmerfabriek en partner van aannemers. Het bedrijf maakt prefab gevels en daken, monteert HSB-elementen op de bouwplaats en voert ook traditioneel timmerwerk uit op de bouwplaats. Kees Dorst werkt bij VKP aan de planvorming en ziet biobased isolatie steeds vaker terugkomen. “Wij werken ook met andere isolatiesoorten bij, bij veel nieuwe projecten komt de vraag naar biobased of agrobased nu wel langs. Wij zijn er klaar voor om op te schalen” vertelt hij.
Waarom vlas interessant is voor HSB
VKP past verschillende biobased isolatiematerialen toe, zoals vlas, hennep en cellulose. Voor HSB-gevels heeft vlas een voordeel. “De lambda-waarde van vlas is gunstig”, legt Kees uit. “Vlas is verkrijgbaar in de lambda-waarde van 0,035. Daardoor kun je het in veel gevallen binnen een vergelijkbare dikte, afhankelijk van de gewenste Rc en de totale opbouw uitwisselen met een traditionele HSB-opbouw.”
“Lukt het niet om binnen de standaard dikte uit te komen op de gewenste prestatie? Dan kun je in sommige projecten werken met een gelijkwaardige oplossing. Je compenseert dan het iets hogere warmteverlies van gevel of dak met een ander onderdeel van de woning, zoals beter isolerende ramen (en eventueel luchtdichtheid). Zo blijft de totale energieprestatie op orde, zonder dat je automatisch dikker hoeft te bouwen,” vertelt Kees.
Dat is belangrijk in de praktijk. Als de isolatiewaarde lager is, moet het HSB-element worden aangepast. “dit speelt wanneer je binnen de standaard dikte de gevraagde prestatie niet haalt met het gekozen biobased materiaal. Dan kan een dikkere opbouw inderdaad gevolgen hebben voor houtmaten en kosten.”
Daarnaast kijkt VKP vooruit. “Vlas is een agromateriaal dat je in de toekomst mogelijk meer regionaal kunt telen en verwerken. Dat biedt kansen voor kortere ketens. Dat is nu nog toekomstmuziek, maar wel iets om rekening mee te houden.”
Werken met vlas in de fabriek
In de fabriek vraagt vlas vooral een andere manier van werken, geen compleet nieuwe productielijn. “Vlas in matten is prettig om mee te werken”, zegt Kees. “Tegelijk zijn we vanuit het verleden gewend aan de minerale wol. Dat vergt een aanpassing in de mindset.”
VKP werkt onder andere samen met Isovlas. “Vlas wordt momenteel in matten aangeleverd. Het kan al op maat worden geleverd in breedte en hoogte. Op de achtergrond zijn we ook bezig of we dit nog verder kunnen optimaliseren. Die dialoog is belangrijk, vindt hij. “Door kritische vragen te stellen vanuit VKP, worden toeleveranciers ook geprikkeld tot innovatie.”
Prijs, volume en de rol van de opdrachtgever
Net als bij andere biobased materialen speelt prijs een rol. “Op onderdeelniveau is vlas duurder dan minerale wol”, zegt Kees. “Wij focussen ons op de schil van het gebouw, dan horen we snel dat we duurder zijn als het 1 op 1 wordt vergeleken.” Hij wijst erop dat je de consequenties op projectniveau moet worden bekeken met de bijbehorende voordelen. “Als je het doorrekent op een heel gebouw wordt de verhouding anders.”
Daar komt nog iets bij: volume en logistiek. “Minerale wol wordt gecomprimeerd geleverd. Je hebt veel m2 isolatie op één pallet. Biobased materialen zoals vlas worden niet gecomprimeerd, dan is er meer ruimte benodigd in de productielocatie. Een praktische hobbel waar rekening mee gehouden moet worden.”
Toch is Kees duidelijk in zijn boodschap. “Je moet er een keer doorheen. Als we met elkaar meer biobased gaan toepassen, gaan volumes omhoog en prijzen omlaag. Daar is een duidelijke vraag van opdrachtgevers voor nodig.”
Brand, kennis en de behoefte aan bewijs
Over de technische kant is Kees helder. “Vlas, hennep of stro, ik heb vertrouwen in de brandveiligheid, zolang je het goed detailleert en verwerkt. Je moet werken volgens de richtlijnen en de juiste opbouw kiezen. Dan is het een volwaardig alternatief.”
De crux zit in bewijs. “Je moet het wel aantonen met testen. In brochures zie je bij biobased materialen soms een lagere brandklasse dan bij minerale wol. Voor iemand die niet in de details zit, kan dat afschrikken. Daarom zijn geteste systemen en duidelijke rapporten zo belangrijk.”
Ook op het gebied van kennis is er nog werk te doen. Zeker rond faseverschuiving en comfort ligt een duidelijke plus. Maar de koppeling met installaties, zie je nog nauwelijks terug in berekeningen of eisen. Daar valt winst te halen.”
Hoe biobladen kunnen helpen
De biobladen van Building Balance ziet Kees als een goede stap. “Die geven overzicht. Wat zijn de eigenschappen, wat betekent het voor de Rc, hoe zit het met brand. Dat helpt in gesprekken met opdrachtgevers en adviseurs.” Wat hij daarnaast belangrijk vindt, zijn referentieprojecten. “Laat zien waar het al werkt. Zes woningen in Wolphaartsdijk en intussen grotere projecten zijn met vlas gerealiseerd, dat soort voorbeelden geven vertrouwen.”
Boodschap aan opdrachtgevers en collega timmerfabrieken
VKP werkt aan een eigen routekaart richting meer agrobased bouwen. “Het streven is duidelijk, wij willen meer biobased isoleren”, zegt Kees. “Wij zijn er intern klaar voor. Nu is het aan opdrachtgevers en aannemers om de vraag op te schalen.” Zijn boodschap aan collega timmerfabrieken is kort. “Ga er mee aan de slag”
Meer weten?
In het bioblad Vlas voor prefab HSB-gevelelementen staan de technische uitgangspunten, aandachtspunten en voorbeelden bij elkaar. Daarin is ook VKP genoemd als praktijkpartij die al ervaring heeft met vlas in de gevel.
